Belbin effectief inzetten bij Agile-teams

mrt 01, 2019

Meredith Belbin, inmiddels 94 jaar, is een Britse wetenschapper die bekend is geworden door zijn onderzoek naar de effectiviteit van managementteams. Dit werk vormde de basis voor zijn klassieke boek Management Teams uit 1981. Al enige jaren werk ik met verbeterteams (op basis van lean, six-sigma en agile/scrum) bij verschillende bedrijven en herken steeds meer hoe effectief een ‘Agile-rol’ binnen een verbeter-methodiek wordt ingevuld versus de Belbin-teamrol van de individu.


Ik heb ze in dit artikel eens kort uiteen gezet. Verschillende rollen binnen Agile-scrum worden kort beschreven aangevuld met verschillende karakteristieken die we in de teamrollen van Belbin terugvinden.


Welke teamrollen beschrijft Belbin dan?

Deze 9 teamrollen zijn: 
Bedrijfsman (BM) – nuchtere aanpakker
Brononderzoeker (BO) – enthousiaste netwerker
Monitor (MO) – bedachtzamer analysator
Plant (PL) – creatieve solist
Vormer (VM) – drijvende kracht
Voorzitter (VZ) – neutrale organisator
Groepswerker (GW) – warme sfeermaker
Zorgdrager (ZD) – perfectionistische afmaker
Specialist (SP) – vakman op zijn eigen terrein


En wat is Agile eigenlijk ook al weer?

Agile breekt grote productontwikkelingen op in korte, overzichtelijke perioden (sprints) van twee tot maximaal vier weken. Die sprints/iteraties zijn kleine op zichzelf staande projecten die gestuurd worden in een vast ritme. De Agile-aanpak stelt een projectteam in staat het project snel aan te passen aan een gewijzigde situatie of wensen van de klant. Mensen die floreren in een Agile team, zijn mensen die niet bang zijn voor verandering en minder geneigd zijn om naar zekerheden te zoeken. 


Agile coach

Een Agile Coach is iemand die teams helpt met het toepassen van Agile in hun werk. Hierin worden kwaliteiten benut die we terugvinden in de ‘Specialist-rol’ van Belbin. Daarnaast brengt een Agile Coach tijd door met het team en helpt hen om bewuster te worden van hoe Agile het team kan helpen om tot betere resultaten te komen. Hierbij zie je de Brononderzoeker-rol sterk naar voren komen. De uitdaging van de Agile Coach is om een team te inspireren en enthousiasmeren over Agile werken. De Groepswerker van Belbin weet dit goed met een team te doen en kan dat het best realiseren in bijvoorbeeld een training of coaching. De coach leert het team in de meeste gevallen Scrum aan, maar kan ook focussen op bijvoorbeeld Kanban of Extreme Programming. 

Op zichzelf kent Agile dus weinig tot geen rollen, immers Agile is niet één specifieke methodiek, maar juist een verzameling van allerhande principes en methodes met wellicht de bekendste: Scrum.


Scrum is dus een Agile methode. Ken Schwaber en Jeff Sutherland ontwikkelde het Scrum framework en formaliseerde de rollen van de Scrum team deelnemers in de jaren ’90. Hierbij is een Scrum team multidisciplinair, heeft alle benodigde kennis in huis en weet zichzelf aan te sturen. Zowel de opdrachtgever, als de klant, als de gebruiker zijn vaste teamleden. Wanneer het team een project oppakt, betrekt het ieder teamlid bij de planning, de taakverdeling en het signaleren van knelpunten. Een Scrum Team bestaat uit een Product-eigenaar, een Scrum Master en een Ontwikkel Team. Daarnaast herkennen we nog een aantal andere rollen.


Product-eigenaar

De Product-eigenaar is altijd één persoon en kan mogelijk de klant of de opdrachtgever zélf zijn. Het belangrijkste is dat de belangen van de klant goed zijn vertegenwoordigd. Doorvragen naar wensen, behoeftes en samenwerking met verschillende stakeholders is daarom erg belangrijk. Deze kwaliteiten heeft de Belbin-monitor van nature. Die wil graag meer informatie en vraagt en analyseert (luisteren, samenvatten en doorvragen). 
Het samenwerken en communiceren met het ontwikkelteam en de Scrum Master is vervolgens van groot belang. Als je de Product-eigenaar rol op je neemt bepaal je namelijk “wat” er moet worden gedaan, maar laat je het ontwikkelteam volledig vrij in “hoe” dit wordt gerealiseerd. Een producteigenaar met een Belbin-specialist karakter zal dus moeite hebben om van de hoe weg te blijven. De drive om een traject op te pakken (en verstrekken) en te begeleiden heeft ook typisch Bedrijfman-energie. 

Scrum masters 

Een Scrum Master vindt het leuk om andere mensen in hun kracht te zetten en is goed in het stroomlijnen van (communicatie)processen. Er is geen betere rol binnen Belbin dan de voorzitter die dat kan. De belangrijkste taken van de Scrum Master zijn dan ook: opleiden, faciliteren, coachen, en het wegnemen van obstakels. Als Scrum Master heb je een belangrijke rol als facilitator om meetings goed te laten verlopen. Een doener dus, de scrum master heeft dus ook zeker een aantal facetten van de belbin-bedrijfsman.


Het is van belang dat iedereen snapt wat het doel van een meeting is, stel je een agenda op en geef je duidelijk weer wat het resultaat moet zijn. Hierin zie je duidelijk de talenten van de Belbin-vormer terug. Uiteindelijk is coachen de meest krachtige manier van boodschappen overbrengen. Tenslotte staat een Scrum Master iedere dag op met de vraag: “Wat kan ik doen voor het team om werken voor hen makkelijker te maken?” 
De Brononderzoeker en Specialist kracht van Belbin zien we dus minder terug bij de scrum masters.

Ontwikkel team

Het ontwikkel team, of gewoon 'het team' bestaat onder andere uit ontwikkelaars, ontwerpers, beheerders, testers die het product of dienst maken. Zij doen het uitvoerende werk. Het team zorgt ervoor dat de doelen die door de product-eigenaar worden gesteld voor een sprint gehaald worden. Het team geeft zelf de schattingen af voor de werkzaamheden en bepaalt met elkaar wie wat doet. Zo’n team bestaan uit 3 tot 9 man. Belbin gaf ooit aan dat een gebalanceerd team uit 4-5 deelnemers bestaat met een gezonde mix van de Belbin rollen. En dat is bij het ontwikkel team niet anders.


Denk maar eens aan testers die Zorgdrager en Specialist eigenschappen hebben, of ontwerpers die weer creatieve Plant-rol eigenschappen benut.

Overige rollen

Maar er zijn nog meer rollen, vaak vanuit de business ontworpen. Denk aan Program portfolio managers,  Enterprice Architecten, squad leaders, Tribe leaders, Gilde leaders, etc. etc. Al hebben deze rollen andere namen en zitten ze op verschillende niveaus binnen de organisatie, inhoudelijk hebben ze veel overeenkomsten met Scrum Masters en Producteigenaars.
 


Ander nieuws

Wij maken gebruik van cookies voor onze service. Bezoek je onze website dan ga je akkoord met de cookies.